Interreg

Deutschland-Nederland

Zicht op heden en verleden

Het project “Zicht op Heden en Verleden” bestaat uit drie deelprojecten:

De Motte Montferland in het Bergherbos
Een Motte is een kunstmatige heuvel met een regelmatige vorm en steile zijden, gewoonlijk door een droge of natte gracht omgeven. Een Motte heeft tot doel de omgeving  beter te verdedigen en te beheersen. De Motte Montferland is een van de best bewaarde Motte van West-Europa. In de 10e eeuw was in Elten het geslacht Hamaland in Elten en omgeving zeer belangrijk. Rond 1014 wordt de naam van de burcht van Balderik en Adela met de naam Opladen voor het eerst genoemd. Daarna wordt er meerdere keren gesproken over de burcht Opladen. Historici denken dat met Opladen de Motte Montferland wordt bedoeld. Immers Adela en Balderik zouden nooit hebben toegestaan dat op 5 km van Elten een dergelijke versterking als Montferland zou worden aangelegd.

Door een slechte afwatering ontstond er erosie en verdween aan de bovenkant van de Motte grond waardoor er delen dreigde in te zakken. Om dit monument weer in ere te herstellen is er een plan gemaakt om de afwatering te verbeteren en op de Motte opslag en bomen te verwijderen. D.w.z. dat de Motte zoveel mogelijk in de oorspronkelijke staat wordt teruggebracht. Een kale heuvel, omgeven door een binnen- en buitengracht. Op deze wijze wordt de Motte weer zichtbaar voor publiek en kan het verhaal van dit archeologisch monument worden verteld.

Als het project is afgerond, wil Huis Bergh Motte onder de aandacht brengen van het Duitse en Nederlandse publiek. Aandacht wordt geschonken aan het versterken en beleefbaar maken van deze grensoverschrijdende historie.

 

Bentheimer- en Baumberger zandsteen
De toegang tot het kasteel is in 1701 in opdracht van graaf Oswald III voorzien van een trappartij en een monumentale ingangspartij van Bentheimer- Baumberger zandsteen. De ingangspartij is gemaakt door de beeldhouwer Jan Rendeles uit Coesveld. Tekeningen en rekeningen zijn bewaard gebleven in het rijke archief van Huis Bergh. In 2000 werd het advies gegeven  om de ingangspartij te vervangen naar het voorbeeld van 1701.In de jaren daarna heeft de vernieuwing plaats gevonden. De oude delen werden zorgvuldig uit elkaar gehaald en op geslagen bij Huis Bergh met de afspraak dat Huis Bergh de oude omlijsting terug zou plaatsen op een geschikte plek. Die plek is gevonden op de binnenplaats van het kasteel.

Zowel de Bentheimer als ook de Baumberger steen was in het verleden van economisch belang. Veel van dit materiaal werd naar het nabije Nederland geëxporteerd. De kwaliteit van de nogal kalkrijke Baumberger zandsteen is echter lager dan die van de Bentheimer. Door de hoge kosten van het vervoer werd zandsteen voornamelijk toegepast in belangrijke gebouwen.

De zandsteenindustrie is een zeer interessante geschiedenis van de grensregio. Vrijwel alle laatmiddeleeuwse kerken in Twente en Westfalen zijn uit Bentheimer zandsteen opgetrokken.

Aan de hand van zandsteenobjecten zal Huis Bergh ingaan op de geschiedenis van deze bijzondere steensoort. Ook komt er een grensoverschrijdende zandsteenroute.

 

Zichtlaan naar Elten
Een zichtlaan is een met bomen beplante weg (laan) die uitzicht biedt van of op een (groot) huis. Zichtlanen zijn aangelegd om te imponeren. Vaak zijn ze zo aangelegd, dat het vanuit het huis lijkt of de laan langer is dan deze in werkelijkheid is, door hem langzaam smaller te laten worden.

In 1712 ging het geslacht Van den Bergh in vrouwelijk lijn over naar de Vorsten van Hohenzollern Sigmaringen. Al snel liep Frans Wilhelm van Hohenzollern een Parkbos achter het kasteel aanleggen met zichtassen. Ook verfraaide hij de tuinen aan weerszijden van een zichtas in volle glorie. De Vorsten van Hohenzollern waren katholiek en gingen naar de kerk in Elten. In ‘s-Heerenberg was er nog geen grote katholieke kerk. Om snel en efficiënt in Elten te komen, werd er een zichtlaan gemaakt vanaf de voordeur van het kasteel naar de Sint Vituskerk in Elten.

De zichtlaan naar Elten loopt dwars door de tuinen achter het kasteel. De laan is inmiddels hersteld en vanaf de laat-middeleeuwse  wal rondom het kasteel kan met de Sint Vitus kerk te Elten zien.

Bezoekers krijgen informatie over de tuin en de zichtlaan via een te downloaden app in het Duits en Nederlands.