Interreg

Deutschland-Nederland

Jüdisches Leben im Grenzraum

Joods leven in het grensgebied - de verbindingen tussen Joodse gemeenten in Rheiderland en in Groningen

De Voormalige Joodse School (“Ehemalige Jüdische Schule”, de EJS), waarvan de Landkreis Leer de dragende kracht is, werkt reeds samen met de Stichting Folkingestraat Synagoge (SFS) in een excursieproject. Daarbij krijgen Duitse leerlingen de mogelijkheid om na een bezoek aan de EJS en een rondleiding in de stad Leer een bezoek te brengen aan de Synagoge van Groningen.
Gemeenschappelijk wordt een groot project gepland, waarin de bestaande samenwerking van beide projectpartners wordt geïntensiveerd en impulsen worden gegenereerd voor het regionale en regio-overstijgende netwerk. Doel van de geplande stappen in het proces en ook van de samenwerking is het onderzoek, het doorgeven en de presentatie van de joodse migratiegeschiedenis tussen toonaangevende Duitse en Nederlandse synagogengemeentes. Dienovereenkomstig ontstaat een totaalbeeld van het joodse leven in het gebied rond de grens vanuit historisch perspectief. Het doel is om de veelzijdige en wederzijdse betrekkingen van exemplarische joodse gemeentes aan deze en gene zijde van de grens te laten zien en deze nu gericht onder de aandacht van het publiek te brengen. Ook is het de bedoeling om bestaande netwerken en het geïnteresseerde publiek gevoelig te maken voor het thema migratiebeweging en migratie-ervaring van de joden.
Het gemeenschappelijke project tussen de SFS en de EJS wordt onderverdeeld in twee werkfases, die inhoudelijk als volgt beschreven kunnen worden: in de eerste fase wordt een grensoverschrijdend onderzoek opgezet, dat de relatie onderzoekt tussen de migratie van de joodse gemeentes in het Rheiderland en de synagogengemeentes zoals Groningen, Winschoten en Boertange. Dit onderzoekswerk is gebaseerd op de stelling, dat migratieplannen van weerskanten op elkaar gericht zijn. Met het oog op dit aspect wordt voor de eerste keer exemplarisch duits-nederlandse joodse geschiedenis onderzocht en worden de resultaten aan een breed publiek bekend gemaakt. Binnen dit onderzoek worden ook interviews gehouden om de ervaringen en belevenissen van getuigen weer te geven. Als afsluiting van dit grensoverschrijdende onderzoek worden de resultaten gepresenteerd. Deze presentatie is gepland in de vorm van een symposium met de regionale en regio-overstijgende netwerken zoals dat van de Emsland-streek, dat van de streek rond Oldenburg en dat van Ostfriesland. Verder ook met diverse netwerkpartners aan Duitse kant en aan Nederlands kant met bijvoorbeeld de “Stichting Behoud Synagoge Winsum”en de “Stichting Oude Groninger Kerken”. De afsluiting van de onderzoeksfase wordt gevormd door de publicatie van de resultaten, die daarmee blijvend aan het publiek ter beschikking worden gesteld. Doelgroep van deze fase van het werk zijn in de eerste plaats bestaande netwerken en daarin leidende figuren. De presentatie van de onderzoeksresultaten heeft tot doel de bestaande netwerken te versterken en weer nieuw leven in te blazen om als impulsgevers te kunnen functioneren.
In de tweede fase van het werk worden deze onderzoeksresultaten met het oog op de doelgroep omgewerkt om dienst te doen als deel van een permanente tentoonstelling, die gepresenteerd wordt in de Synagoge van Groningen. In de context van de nieuwe opzet van de permanente tentoonstelling in de Synagoge zal het thema “Joods Leven in het Grensgebied”een belangrijke plaats innemen. Naast historische kernthema’s zal deze presentatie eveneens een pedagogisch zwaartepunt hebben, dat kardinale vragen naar tolerantie in een pluralistische migratie-maarschappij formuleert en deze verbindt met historische thema’s en actuele probleemstellingen. Het gestelde doel is om kennis over te dragen, civiel-maatschappelijke krachten te versterken en stelling te nemen tegen nationalistische segregerende tendenzen. De presentatie van de tentoonstelling in Leer zal de afsluiting van deze fase van het werk zijn. Daarna zal de tentoonstelling in Leer te zien zijn, om vervolgens door de provincie Groningen te reizen en daarna blijvend een plaats in de Synagoge van Groningen krijgen. Als doelgroep van deze fase van het werk denkt men primair aan jongeren en scholieren, aan wie historische vorming en een tot nadenken stemmende inkijk in de joodse migratie-ervaring gegeven moeten worden.
Het grensoverstijgende project zal als katalysator werken, omdat het historische kennis overdraagt, civiel-maatschappelijke waarden versterkt en tevens ageert als impulsgever van bestaande netwerken.


Naar project

Project
Informatie

Geplande projectkosten

562.500,00 €

Projectlooptijd

1.5.2018 - 31.12.2021

Prioriteit

Sociaal-culturele en territoriale cohesie van het programmagebied

Hoofdpartner

Landkreis Leer

Projectpartners

Stichting Folkingestraat Synagoge

Project
Financiering

Financier Bedrag
EFRE / EFRO 200.000,00 €
Landkreis Leer 112.500,00 €
MB Niedersachsen 50.000,00 €
Provincie Groningen 50.000,00 €
Stichting Folkingestraat Synagoge 150.000,00 €